Burun Kanaması

KBB acillerinin en sık görülenidir. Bir hastalık değil semptomdur. Yani birçok hastalığın belirtilerinden biridir. İnsanların %60 ında hayatlarının bir döneminde burun kanaması (epistaxis) olur. Burun kanaması olanların %70 i 50 yaş üzerindedir.
Burun kanamalarını burnun ön kısmından (Anterior Epistaxis) ve arka kısmından (Posterior Epistaksis) diye ikiye ayırıyoruz. Tüm burun kanamalarının %90 ı burun ön kısmından kaynaklanmaktadır. Anterior Epistaxis daha çok çocuk ve gençlerde, Posterior Epistaksis ise daha çok yüksek tansiyonu ve damar sertliği (ateroskleroz) olan yaşlılarda görülür. Anterior Epistaxis daha çok venöz, yani toplardamar kaynaklıdır ve kendiliğinden durması, durdurulması daha kolaydır. Posterior Epistaksis ise daha çok arteriyel, yani atardamar kaynaklıdır ve durdurmak için sıklıkla müdahale gerektirir.


Burun kanamalarının %90 ının burun ön kısmından olmasının en önemli nedeni buradaki bölgenin damar ağından zengin olmasıdır. Burun ön kısmında “Little” alanı dediğimiz kısımda burnu besleyen 4 farklı damar (a.sfenopalatina, a.palatina major, a.labialis superior, a.ethmoidalis anterior) birleşerek bir ağ oluşturur. Kisselbach plexusu denen bu damar ağı burun kanamalarının % 90 ından sorumludur.


BURUN KANAMASININ NEDENLERİ NELERDİR ?


En sık görülen nedenleri; çocuk ve gençlerde enfeksiyon ve enflamasyon, burun karıştırma, kuru hava ve burun spreyleri, yaşlılarda ise hipertansiyondur. Tüm nedenleri sayacak olursak;


1. Çevresel nedenler;


• Kuru hava


• Toksik ve İrritan gazlar; Amonyak, benzen, kromatlar, vs.


• Ani basınç değişiklikleri; Dalış, uçak seyahati, zorlu hapşırık, burun sümkürme vs.

 

2. Lokal nedenler;


• Travma ve Kazalar; En sık digital travma (burun karıştırma) ve burna dışarıdan gelen travmalarla burun kanaması olur.


• Enfeksiyonlar (Rinit, Sinüzit,vs.) ve Ateşli hastalıklar


• Alerjik Rinit; Hem alerjiden dolayı kılcal damarlar genişler ve hassaslaşır hem de alerjinin tetiklediği kaşıntı travmayı artırır.


• Burun spreylerinin uzun süre kullanılması


• Burna yabancı cisim sokulması


• Burun içinde parazitler


• Septum deviasyonu; Her iki burun deliğini birbirinden ayıran bölmenin (septum) orta hattan sağa ya da sola eğriliğidir. Eğriliğin olduğu alanlarda burun içi hava akımı hızlanır, mukoza gerilir, incelir ve kurur, buna bağlı olarak da daha kolay kanar.


• Septal perforasyon; Nazal septum perforasyonu (NSP), her iki burun deliğini birbirinden ayıran burun bölmesi (nazal septum) un tam kat delinmesidir. Deliğin kenarlarında kuruma, kabuklanma ve kanama olabilir.


• Burun cerrahileri; Septoplasti, Burun eti cerrahisi, Enoskopik sinüs cerrahisi gibi ameliyatlardan sonra nadiren uzamış burun kanaması olabilir.


• Burundan Oksijen veya sürekli pozitif basınçlı hava (CPAP) tedavisi


• Zehirlenmeler (böcek ilacı, bitki, vs.)


• Granülömatöz hastalıklar; Burun içi Tüberküloz, Sarkoidoz, Sifilis, Wegener granülomatozu


• Kitleler, İyi veya kötü huylu Tümörler; Anjiyofibrom, Karsinom, Kapiller hemanjiyom, Polip, İverted papillom

 

3. Sistemik nedenler;


• Hipertansiyon ve Ateroskloroz (Yüksek tansiyon ve damar sertliği)


• Kalp yetmezliği, Kalp kapak hastalıkları


• Kronik böbrek yetmezliği ve Hemodiyaliz


• Yüksek alkol alımı


• Migren


• Kan sulandırıcı ilaçlar; Aspirin, Kumadin, Heparin, Warfarin, Gingo Biloba, E vitamini vs.


• Kanın pıhtılaşma bozuklukları; von Willebrand hastalığı, Hemofili A, Hemofili B, Lösemi, Multiple myelom, Trombositopeni


• Karaciğer hastalığı ve K vitamini eksikliği


• Herediter hemorajik telenjektazi (osler weber rendu hastalığı); kılcal damarlarla ilgili kalıtsal bir hastalıktır.


Hastaların %10 unda muayene ve tetkiklere rağmen herhangi bir neden bulunamaz.

 

Ara ara olan ve hastanede müdahale gerektirmeyen kanamaların çok büyük kısmının nedenleri; burun karıştırma, enfeksiyonlar (nezle, grip, sinüzit), kuru hava ve basınç artışı (zorlu hapşırık, burun sümkürme) dır. 14 yıllık KBB uzmanlığım boyunca kan hastalığına bağlı olarak karşılaştığım burun kanaması vakası 10 u geçmemiştir. Benzer şekilde burun içinde tümörden kaynaklı burun kanaması vakası ise 15 i geçmemiştir. Bu yüzden burun kanaması olduğunda hemen endişeye kapılıp, nadir görülen kan hastalıkları ve tümörleri en önce düşünmeyiniz.

 

BURUN KANAMASININ TANI ve TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?

 

Aktif Kanama Durumunda;


Bir yandan müdahale yapılırken bir yandan da kanamanın muhtemel nedenleri ile ilgili bilgi almaya çalışılır. Travma öyküsü, enfeksiyon, alerji, geçirilmiş operasyon öyküsü, kanayan taraf, kanamanın süresi, kanamanın şiddeti, varsa daha önceki burun kanamaları ve müdahaleleri, bilinen bir hastalık varlığı, ilaç kullanımı (aspirin vs.) hakkında bilgi edinilir. Hasta ve yakınları sakinleştirilerek müdahale daha kolay hale getirilir.


● Öncelikle burun içindeki pıhtılar aspiratörle (vakumlu cihaz) veya hafifçe sümkürerek çıkarılmaya çalışılır. Bu işlem kanamayı artırmaz aksine azaltır, aynı zamanda kanama odağını görmemizi kolaylaştırır. Sonrasında birkaç kez buruna soğuk su çekilerek burun temizlenir. Baş hafif öne eğilerek burun delikleri 5-10 dakika sıkılarak beklenir, enseye veya burun sırtına buz konulması reflex olarak damarlarda büzüşme yaparak kanamanın durmasına yardımcı olabilir.


● Burun kanaması hala devam ediyorsa damar büzüştürücü ve anestezik ilaç emdirilmiş pamuk şeritler burun içine yerleştirilerek hafif tampon uygulanır. 5-10 dakika beklendikten sonra bu pamuklar çıkarılır. Bu müdahalelerle önden kaynaklı burun kanamalarının çoğu durdurulabilir.


● Burun kanaması hala devam ediyorsa kanama yeri belirlenir ve koterize edilir. Koterizasyon kanayan damarları yakma işlemidir. Öncelikle kimyasal koterizasyon (yakma) uygulanır. Bunun için Gümüş Nitrat içeren çubuklar kanayan yerin etrafına ve sonra kanayan yere uygulanır. Gümüş nitratla yakmaya rağmen devam eden kanamada elektrokoterizasyon yapılabilir. Bu işlemlerden önce burun içinin uyuşturulması gerekir.


● Bu yöntemlerle de durdurulamayan kanamalarda burun tamponu yerleştirilir. Burun ön kısmından olan kanamalarda anterior tampon (ön tampon), arka kısmından olan kanamalarda posterior tampon (arka tampon) yerleştirilir. Ön tamponlar şerit şeklinde antibiyotikli pomat emdirilmiş gazlı bezden olabileceği gibi son yıllarda suyla şişen, balonlu, kanama durduruculu birçok hazır tampon piyasada bulunmaktadır [Ekstrafor, Merocel, Rapid Rhino balonlu tampon, Mikrofibriller kollagen, Gelatin foam (Gelfoam), Okside selüloz (Surgicel), Gelatin-Trombin kombinasyonu (FloSeal)]. Ön tamponlar 2-3 gün, arka tamponlar 4-7 gün burunda durur. Tampon yerleştirilen hastalara enfeksiyon gelişimini önlemek için mutlaka antibiyotik verilmelidir. Arka tampon koyulan hastalar hastaneye yatırılır ve yakın takibe alınır.


● Tampon tedavisine rağmen 3 günden fazla süren kanamalar ve kan transfüzyonu  gerektiren kanamalı hastalara cerrahi müdahale önerilir. Posterior epistaksis (burun arka kısmından kanama) lerin %30 unda cerrahi müdahale gerekmektedir. Cerrahi müdahalede; Endoskopik koterizasyon (Endoskopla burun içini direk görerek kanayan damarın veya bölgenin yakılması), Arter ligasyonu (kanamaya neden olduğu düşünülen atardamarın bağlanması) yapılabilir. Septum deviasyonuna bağlı kanamalarda septoplasti ameliyatı ile eğrilikler düzeltilmelidir. Sıcak su (50ºC) ile burun yıkamanın da kanamayı durdurmada etkili olabileceği bilinmektedir.


● Cerrahi müdahale dışında Girişimsel Radyolojide anjiyografi ile kanayan damar tespit edilerek embolizasyon (tıkama) işlemi yapılabilir. Bu işlem %90 başarılıdır. 

Kanamanın fazla olduğu durumlarda kan nakli yapılabilir. Pıhtılaşma bozukluğu olanlarda tampon konulması tek başına kanamayı durdurmaya yetmez. Bu hastalarda taze donmuş plazma veya eksik olan pıhtılaşma faktörü verilmesi gerekebilir.

 

Burun kanamalarının çoğu kendiliğinden veya basit müdahalelerle durur. Hastaların sadece %10 unda KBB ye başvurma ihtiyacı oluşmaktadır. KBB ye başvuran hastalarda yukarıda saydığım sıralama ile kanamaların hemen hemen hepsi durdurulabilir.

 

Aktif kanama dışında tekrarlayan burun kanamalarında sebebe yönelik önlemler ve tedaviler uygulanır. Burun içi kuruluğu azaltmak için nemlendiricili krem veya spreyler, yatak odasını sık sık havalandırarak veya nemlendirerek kuruluğu azaltmak, burun karıştırmanın önlenmesi, zorlu burun sümkürmenin önlenmesi, nezle-grip-sinüzit gibi enfeksiyonların erken tedavisi, alerjinin kontrol altına alınması, dekonjestan burun spreylerinin 5 günden fazla kullanılmaması, kan sulandırıcıların kesilmesi tekrarlayan burun kanamalarının birçoğunda etkilidir. Aktif kanama durdurulduktan sonra burun kanamasının sebebini bulmaya yönelik detaylı endoskopik KBB muayenesi, kan tetkikleri ve gerekirse bilgisayarlı tomografi veya MRI tetkiki yapılarak burun kanamasına neden olan asıl sebep bulunur ve buna yönelik tedaviler uygulanır.

2014 - 2019 © Copyright REVİZYON RİNOPLASTİ Tüm hakları saklıdır.